Kraków: 12 296 49 31
Gdańsk: 58 782 45 33

Tu jesteś :: Wiedza » Jakość

 

Koszty jakości, czyli jak przekuć jakość w pieniądz

Rachunek kosztów jakości uznaje się za jeden z podstawowych narzędzi doskonalących jakość i obniżających wydatki w wielu nowocześnie zarządzanych przedsiębiorstwach. Jest on ceniony zarówno przez kierowników działów jakości, jak i członków zarządów oraz innych decydentów. Dowiedz się dlaczego.
Foto:
Przeczytanie artykułu zajmie Ci 4 minuty

 

 

Jakie są zalety rachunku kosztów jakości?

 

Główną jego zaletą jest jasny sposób prezentowania postępów i problemów związanych z jakością w przedsiębiorstwie. Zastosowanie pieniądza jako jednostki, w której przedstawiane są dane, niezwykle przekonywująco działa na kierownictwo wyższego szczebla. Pieniądz w tym przypadku staje się dużo bardziej wymownym argumentem od pozostałych, tradycyjnie stosowanych, bowiem wiąże się bezpośrednio z celem każdego przedsiębiorstwa – z przynoszeniem dochodów. Wykorzystanie rachunku kosztów jakości ma wielkie znaczenie w ocenie efektywności wdrożonego systemu zarządzania jakością. Jest też doskonałym narzędziem analitycznym wskazującym miejsca potencjalnego rozwoju w celu uzyskiwania korzyści finansowych dla przedsiębiorstwa, jak i dla klienta. Niższe koszty produkcji uzyskane poprzez ograniczenie kosztów jakości przekładają się na dostępność towarów w niższej cenie, a tym samym pozwalają na uzyskanie przewagi konkurencyjnej na rynku.

Według J.M. Jurana do kosztów jakości zalicza się następujące kategorie:

 

Każda z wyżej wymienionych grup związana jest z funkcjonowaniem systemu jakości, który zwykle obejmuje zarządzanie efektywnością procesów produkcyjnych oraz okołoprodukcyjnych (grupa A), utrzymaniem systemu (grupa B), zapewnianie systemu kontroli jakości w celu zapobiegania przedostania się wyrobu niezgodnego do klienta (grupa C).

W rachunku kosztów jakości można także wyróżnić koszty rzadziej uwzględniane w wyliczeniach, tzw. koszty ukryte. Nawet w rozbudowanych systemach odpowiedzialnych za zbieranie danych w przedsiębiorstwach koszty ukryte są często pomijane ze względu na kłopotliwość ich zidentyfikowania i wyceny czy duży koszt pozyskania informacji. Powszechnie mierzone koszty mogą okazać się wierzchołkiem góry lodowej, gdy koszty ukryte są w rzeczywistości dla organizacji dużo większym wyzwaniem. Z drugiej strony, projektując model analizy kosztów jakości dla naszego przedsiębiorstwa, pamiętać należy, że koszt pozyskania danych nie powinien być wyższy niż ewentualne korzyści z ich właściwego wykorzystania.

 

Czym są koszty braków?

 

Koszty braków są to inaczej koszty niezgodności, a wynikają z wytworzenia produktu lub usługi niespełniającej wymagań lub potrzeb klienta. W zależności od tego czy wyrób ten zostanie wychwycony wewnętrznie, czy przez klienta, mamy do czynienia odpowiednio z kosztami braków wewnętrznych lub zewnętrznych. Do najczęściej występujących w przedsiębiorstwach kategorii uwzględnianych w tej grupie należą:

 

 

KOSZTY BRAKÓW WEWNĘTRZNYCH

KOSZTY BRAKÓW ZEWNĘTRZNYCH

Wartość wadliwych produktów / usług wykrytych przed wysyłką

Wartość wadliwych produktów / usług wykrytych przez klienta

Przestój maszyn

Sortowanie

Zmniejszona wydajność narzędzi produkcji

Utylizacja

Sortowanie

Sprzedaż po niższej cenie

Utylizacja

Magazynowanie

Sprzedaż po niższej cenie

Transport

Magazynowanie

Przeróbka produktów / naprawa / serwisowanie

Przeróbka produktów / naprawa / serwisowanie

Rekompensata strat klienta, odszkodowania

 

Koszty obsługi reklamacji

 

Czym są koszty prewencji?

 

 Są one związane z podjęciem działań w celu unikniecia niezgodności. Filozofia prewencji odnosi się do prostego zdania „zróbmy to dobrze za pierwszym razem”. Jak bowiem wykazała praktyka najtaniej jest ograniczać koszty właśnie poprzez zapobieganie.

 

Do najczęściej występujących w przedsiębiorstwach kategorii uwzględnianych w tej grupie należą koszty następujących działań:

  • Planowanie systemu jakości
  • Planowanie produktu
  • Statystyczna kontrola procesu i / lub jakości
  • Szkolenia
  • Planowanie testów
  • Działalność kół jakości
  • Audity wewnętrzne i dostawców
  • Ocena dostawców
  • Bieżąca obsługa klienta w zakresie jakości

 

Czym są koszty oceny?

 

Są to koszty związane z prowadzonymi badaniami, kontrolami i sprawdzeniami, w celu określenia, czy produkt lub usługa spełnia wymagania jakościowe.

W tej grupie znajdą się przede wszystkim kategorie:

  • Kontrola 100% (zaplanowana, nie będąca wynikiem niezgodności)
  • Testowanie i badania produktu
  • Kalibracja i uwierzytelnianie sprzętu kontrolno-pomiarowego
  • Wystawianie certyfikatów i atestów
  • Zatwierdzenie produktu przez Klienta

 

Analiza kosztów jakości

 

Do ukazywania kosztów zarówno w podejściu statycznym, jak i dynamicznym służyć może  szereg wskaźników budowanych na zasadzie porównywania kosztów jakości lub wybranych ich kategorii do wielkości opisujących procesy i wyniki organizacji (np. zyski, koszty, wielkość produkcji itp.)

 

 

 

 

Optymalizacja

 

Pierwszym krokiem w optymalizacji powinno być obniżenie wartości najwyższej kategorii kosztów spośród wszystkich badanych, co zwykle oznacza ograniczenie kosztów jakości braków zewnętrznych. Organizacja skupia się na czynnościach związanych z doskonaleniem oceny, często godząc się na zwiększenie jej kosztów.

Równolegle do działań związanych z oceną, należy dążyć do zminimalizowania liczby wyrobów niezgodnych poprzez zastosowanie działań prewencyjnych. Zgodnie z tradycyjnym podejściem w optymalizacji kosztów dąży się do sytuacji, gdy suma kosztów prewencji i oceny zrównane zostaną lub oscylują wokół kosztów braków:

 

 

Po zrównaniu kosztów braków z kosztami prewencji i oceny, proces optymalizacji trwać może dalej.

 

 

Jest to możliwe głównie dzięki wzrostowi wartości sprzedaży wraz ze zwiększeniem zadowolenia klientów z jakości, a także dzięki możliwości obniżenia kosztów prewencji i oceny w momencie osiągnięcia dojrzałości organizacyjnej.

 

 

 

 

 



[1] Jack Campanella , Principles of Quality Cost – Principles, Implementation and Use, American Society of Quality (ASQ)

[2] Douglas C. Wood, The Executive Guide to Understanding and Implementing Quality Cost Programs, American Society of Quality (ASQ) 2007

[3] Graham W. Parker, Achieving cost - efficient quality, Gower Publishing Limited 1995, s. 10

[4] Graham W. Parker, Achieving cost - Efficient Quality, Gower Publishing Limited 1995, s. 11


console.log("asd")